UPA - II Wojna Światowa

Od jesieni 1943 r., na terenach zamieszkiwanych w przeważającej większości przez Ukraińców, rozpoczęły działalność oddziały UPA - Ukraińskiej Powstańczej Armii. Jej celem było wywalczenie niepodległości dla Ukrainy. Jedną z form walki były, czystki etniczne - polskie rodziny były mordowane lub zmuszane do opuszczenia swoich domów i ewakuacji na tereny zamieszkiwane przez większość polską. Pożoga dotarła tu z Wołynia, gdzie rozpoczęła się już na wiosnę 1943 r. O ogromnym rozmiarze ukraińskich pacyfikacji na tamtym terenie świadczy fakt, że np. 11 VII jednocześnie zostało zaatakowanych 167 polskich miejscowości! Na Zamojszczyźnie konflikt, rozpoczął się jesienią 1943 r., przybierając na sile wiosną 1944 r. Wtedy w powiatach tomaszowskim i hrubieszowskim głównym zadaniem polskiej partyzantki była nie tyle walka z Niemcami, ile ochrona ludności polskiej przed UPA. UPA największą aktywność przejawiała w rejonie Horodła, Kryłowa, Tarnoszyna, Wierzbicy, Lubaczowa i Wielkich Oczu. Tam też najczęściej wybuchały walki najpierw z polską partyzantką, a od lata 1944 r. z wojskami NKWD, Armią Czerwoną, Wojskiem Polskim i Milicją Obywatelską. W 1946 r. większą część ludności ukraińskiej wysiedlono stąd na teren Ukrainy, pozostałych wywieziono latem 1947 r. na tzw. ziemie odzyskane (akcja "Wisła"). Stare cerkwie grekokatolickie szybko niszczały, te które zobaczyć można teraz ocalały głównie dzięki opiece Kościoła Rzymskokatolickiego.

źródło: A. Pawłowski: "Roztocze, Puszcza Solska, Lasy Janowskie i Wyżyna Wołyńska (część polska).