Bondyrz

Bondyrz to miejscowość położona w centrum Roztocza, przez którą przebiegają ścieżki rowerowe i szlaki piesze łączące dwa turystyczne miasteczka: Krasnobród i Zwierzyniec.

Został założony prawdopodobnie w 2 poł. XVIII w. przez Tarnowskich.

WARTO ZOBACZYĆ:

• stary drewniany młyn wodny (nadal funkcjonujący)
• obok młyna - za mostem - znajduje się niewielki zniszczony budynek. Był on niegdyś Jaźnią wiejską, zbudowaną w 1928 r., która funkcjonowała do 1940 r.
• drewniany kościół pw. Opatrzności Bożej, wzniesiony w latach 1948-1949 w stylu zakopiańskim. Wewnątrz drewniany ołtarz z 1958 r., na którego szczycie symbol Opatrzności Bożej. Obok świątyni w 1971 r. powstała drewniana dzwonnica.
• przy drodze odbiegającej na płn. znajduje się fabryka mebli, założona w 1888 r.
• muzeum historyczne Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej - Inspektoratu Zamość. Nosi imię majora Stanisława Prusa "Adama", dowódcy 9 Pułku Piechoty AK "Ziemi Zamojskiej". Muzeum dokumentuje bitwy stoczone w czasie kampanii wrześniowej 1939 r., a także przez oddziały AK i BCh na Zamojszczyźnie podczas niemieckiej okupacji. Wśród eksponatów uwagę zwraca ostatni zachowany kompletny wojskowy ołtarz polowy Armii Kraków (który później służył partyzantom) i rzadkie egzemplarze broni. Muzeum opiekuje się pan Jan Sitek, znany kolekcjoner minerałów i skamieniałości.
  

ATRAKCJE:

• wyciąg narciarski w Jacni o długości 200 m, o różnicy wzniesień 30 m i szerokości 60 - 70 m, z łatwym dojazdem drogą wojewódzką nr 849 z Zamościa do Józefowa.
• spływy kajakowe po rzece Wieprz w Bondyrzu,
• ferma strusi w Szewni Górnej
• gospodarstwo specjalistyczne "pstrąga roztoczańskiego"
• przejażdżki wozem konnym, przejażdzki bryczką
• szlaki piesze, rowerowe, ścieżki dydaktyczne i pomniki przyrody
• plenerowe imprezy kulturalne:"Noc Świętojańska" w Bondyrzu i "Gminne Święto Plonów"

2 km na zach. położona jest wieś Guciów (250 m n.p.m.), założona prawdopodobnie w 2 pół. XVIII w. Wśród jej zabudowań, przy bazie naukowej UMCS, znajduje się niewielki prywatny skansen "Zagroda Guciów" państwa Anny i Stanisława Jachymków (w nim także ekspozycja geologiczna, czynny codziennie w godz. 9.00-16.00).

Adres: Guciów 19, 22-470 Zwierzyniec, tel. (0-84) 618 63 57. Gospodarze proponują zwiedzanie ścieżki archeologiczno-poznawczej do grodziska (datowanego na IX-XI w.) z fascynującymi pozostałościami wałów obronnych (w części płn.-zach.).

Państwo Jachymkowie oferują także miejsca noclegowe. Okolice Guciowa są bardzo malownicze (Słoneczna Dolina, przełom Wieprza), a także interesujące od strony historycznej, zachowały się tu bowiem kurhany.

źródło: A. Pawłowski: "Roztocze, Puszcza Solska, Lasy Janowskie i Wyżyna Wołyńska (część polska).